Organizado polo Club de lectura 5.1. da Escola Oficial de Idiomas de Vigo, nesta próxima segunda feira (luns) teremos connosco Xosé María Álvarez Cáccamo para falar de Celso Emilio Ferreiro, a súa vida e a súa obra.
O título da conferencia-coloquio é: Unha lectura persoal de Celso Emilio Ferreiro.
Celso Emilio Ferreiro
Memoria de poeta, libro de X.M. Álvarez Cáccamo
DÍA: 7 de maio de 2012
HORA: 20.00
LUGAR: Aula Magna da EOI de Vigo
Entrada libre
Autora das fotos: Rosa Martínez Vilas
doela s.f. Cada unha das táboas que forman as paredes curvas dun barril, pipa ou tonel. Tamén as táboas das paredes dunha palleira, canastro ou hórreo.
Doelas dunha pipa de viño e dunha palleira. A pronuncia local é duela (A Armenteira, Meis)
Xa podemos ver nas salas comerciais de toda Galiza a longametraxe Vilamor. A dirección e mais o guión da película son de Ignacio Vilar e entre os actores están Rubén Riós e Sabela Arán.
Velaí tendes o artigo (resumido) de Xosé Manuel Pereiro en que fala da película:
Vilamor é, como parece indicar o título (para a súa distribución internacional será Lovetown) unha historia de amor. Un romance a finais dos anos setenta entre unha rapariga que hoxe chamariamos “alternativa” e un seminarista, dous caracteres opostos unidos pola querenza pola terra. Ela, Sonia (Sabela Arán), quer mudar o mundo e el, Breixo (Rubén Riós), quer conservar o seu que se esborralla. Dúas pretensións que todos sabemos que fracasaron. Vilamor é tamén un topónimo, o pseudónimo cinematográfico dun lugar chamado Foxo, onde trancorreu a historia que describe o filme, baseado en feitos reais, como se proclama agora. Nos primeiros pasos dunha comuna que se estableceu alí, nunha zona da Fonsagrada que a construción —tamén completamente real— dun encoro segregou fisicamente de Galicia e acelerou o seu despoboamento.
“O cine galego debe existir, porque temos que contar as nosas historias ao noso xeito”, reclamou o director ao público que asistiu á preestrea, hai 15 días en Lugo.
“Foi unha experiencia que comezou en 1976, xente preparada, universitarios con conciencia política que querían ser un xermolo dunha sociedade nova. Aquela etapa cerrouse en 1982, cando apareceu a droga dura”, di por teléfono, entre sesión e sesión, Ignacio Vilar, que coñeceu o asunto a finais dos noventa, cando foi alí para realizar un documental. Despois viaxou por todas as partes para coñecer e entrevistar aquela xente. “O promotor, Nilo, foi un personaxe que xa tivera en Lugo un bar peculiar, en que cada un pagaba o que consideraba que era xusto. Querían ter unha relación home-muller diferente, tentaron crear e legalizar unha escola… Agora algúns son profesores universitarios, unha fundou as Escolas Fingoi, un referente pedagóxico”. Varios aparecen como extras nas escenas finais. Tamén serviron de escenario algunhas casas que aínda habitan sucesores da comuna.
Rodada en lugares de Negueira de Muñiz, A Fonsagrada, Cervantes e As Grandas de Salime (Asturias), Vilamor narra aqueles inicios, e sobre todo a reacción das forzas vivas e de parte da poboación, máis que negativa. É tamén a descrición de todo un mundo, a sociedade rural tradicional, que daquela comezaba o seu declive. Naquelas aldeas (Foxo, Vilar) todo está hoxe como estaba daquela, acceso en barca incluído. Quizá por iso a ambientación é perfecta, a pesar da falta de medios e do exceso de dificultades. “Non hai nada de cemento nin de aluminio. Están a unha hora de camiño da Fonsagrada, e os últimos 40 minutos hai que os facer a pé. A rodaxe foi parecida á d’A Raíña de África. Desde subir a 1.600 metros de altitude, cun metro de neve, a carrexar os equipos. Os electricistas dicían que era a película máis difícil en que traballaron”, di o director. De facto, é case unha superprodución. Máis de nove semanas de rodaxe, un equipo de 150 persoas e un orzamento de 1.700.000 euros.
Vilamor é unha película coral. Con Sabela Arán (que fai difícil crer que sexa unha debutante) e Rubén Riós (que ten man perfectamente dun personaxe todo contención), os máis (Xoel Yáñez, Tamara Canosa, Marcos Pereiro, Santi Romai, Paulo Serantes, Deborah Vukusic ou Carlos Villaverde) constitúen unha nova xeración de actores e actrices. A aposta pola fidelidade inclúe os diálogos. Ao menos na versión orixinal en galego, os personaxes da zona falan a variante dialectal da montaña oriental luguesa, e os hippys —excepto unha de orixe barbancesa— o galego estándar, coa terminoloxía da época. A frase “non se dan as condicións obxectivas” caracteriza un personaxe, e mesmo figura nas camisetas promocionais.
Esta é a cuarta película de Vilar e a segunda, despois de Pradolongo, en que aplica a súa máxima de que o labor dun cineasta non acaba coa rodaxe e a montaxe. A anterior tivo hai catro anos, en pantallas grandes, 65.000 espectadores. Entrementres, até o 17 de maio, Vilamor vaise proxectando en cines de 15 localidades galegas, Ignacio Vilar, Sabela Arán, Rubén Riós, Xoel Gómez e dous produtores pasarán eses dous meses na Caravana Vilamor (unha furgoneta Volkswagen típica naquela altura) presentándoa en 190 institutos e 250 asociacións culturais. E iso, sen contar as accións en Internet e as redes sociais. Despois hase poder ver en sesións de verán ao ar libre, 150 confirmadas en 25 concellos de Lugo e 40 de Ourense. Vilar ten claro que se os espectadores non van ao cine, o cine ten que ir polos espectadores.
Podedes completar esta información aquí:
O río Ulla ao seu paso por Ponte Ledesma (Foto de Chelo Fontán)
O aire puro da mañá proclama
seu dereito a entrar en cada casa.
Ábrelle as portas, patria!
Dálle os teus seos, alma!
Deixa ese tufo acedo que te abafa,
esquece estas mortallas,
estiña as túas bágoas, fala,
canta,
arrumba a desespranza,
non deixes que te aldraxen; aldraxa.
Onte non. Pensa nas albas
que han de vir, ponlle cerco ás lembranzas
que te atan.
Deixa entrar a mañá clara
na túa casa.
(Celso E. Ferreiro)
Continuamos coa lectura de Longa noite de pedra de Celso Emilio Ferreiro e mais de Extramunde de Xavier Queipo. Levaremos lidos os 20 primeiros poemas de Longa noite de pedra e toda a parte I de Extramunde titulada O santuario dos embruxados.
A próxima xuntanza será o 21 de marzo, como de costume, na cuarta feira (mércores), de 17.30 a 19.00 na aula 38 da EOI de Vigo.
http://celsoemilioferreiro.org/
Á espera de máis comentarios vosos sobre a excursión do día 11 de febreiro, recollemos aquí o de Chelo Fontán:
Non vos podo dicir que foi xenial, mentiríavos; foi moito máis que iso.
O encontro cunha lenda viva da nosa cultura non é un prato doado de engulir. Cada intre que me achegaba a ‘EL’ notaba un belisco no estómago; sabía dende a primeira ollada que non sería quen de dicir dúas palabras seguidas e cun chisco de sentido común a aquela columna do GALEGO.
Agora, despois de pasados dous días, sigo coa sensación de ter acadado algo moi importante, un anaco de sabedoría compartida connosco por unha mente lúcida e chea de sorrisos pícaróns en que se podía albiscar a ‘Balbino’.
Coa maior humildade, grazas a ‘VOSTEDE’ e aos que coma vostede mantiveron despertas a nosa lingua e a nosa cultura.
Chelo, unha persoa do común.
A Moncho e Xosé, que me deron a oportunidade de vivilo.
Se dixese que si,
que todo está moi ben,
que o mundo está moi bon,
que cadaquén é quen…
Conformidá.
Ademiración.
Calar, calar, calar,
e moita precaución.
Se dixese que acaso
as cousas son así,
porque si,
veleí,
e non lle demos voltas.
(Se aquel está enriba
e aqueloutro debaixo
é por culpa da vida.
Se algúns van de porta en porta
cun saco de cinza ás costas
é porque son uns docas).
Se dixese que si…
Entón sería o intre
de falar seriamente
da batalla de flores Con Xosé Neira Vilas en Gres (Foto de Chelo F.)
nas festas do patrón.
Pero non.
(Celso E. Ferreiro)
Autor das fotos: Pedr’Ocabalo
onda s.f. Masa de auga que executa un movemento de elevación seguido de abaixamento, deslocándose debido á acción do vento ou das correntes. SIN. vaga
Ondas no areal de Malpica de Bergantinhos, Galiza (agosto de 2009)
ai, ondas que eu vin veer,
se me saberedes dizer
por que tarda meu amigo
sen min?
ai, ondas que eu vin mirar,
se me saberedes contar
por que tarda meu amigo
sen min?
(Cantiga VII de Martín Codax [século XIII])
Vídeo: http://internetaula.ning.com/video/ai-ondas
|
||||||||||||||||||
ENTERAR(SE)
Hai palabras ou expresións de uso habitual na nosa lingua que moitos falantes non senten como alleas mais que o son e que proban a intensidade da presión do español na nosa terra. Sen dúbida son moitos anos e séculos nos cales o idioma, ou máis ben os falantes, careceron absolutamente de dereitos. Sen entrarmos agora a desenvolver este asunto (a historia externa da nosa lingua), digamos que o que debemos facer é, despois de termos consciencia destes casos, substituílos canto antes polas nosas formas auténticas.
Nesta sección iremos incluíndo comentarios de diferentes aspectos sobre a lingua. Este primeiro é de tipo léxico. Eis unha posíbel ficha para traducirmos un verbo moi introducido na nosa lingua: enterar(se)
| castelán ENTERAR(SE)
|
tradución |
|
v. tr. 1. Comunicar <up> [uc] a [up]: Nos enteraron de lo sucedido.
|| v. prnl. 2. Adquirir <up> conocimiento de [uc]: Me he enterado de tu desgracia.
3. Comprender <up> [uc]: No se enterará de nada si no hablas claro.
4. Darse <up> cuenta [de algo]: Está en Babia todo el día y no se entera de nada
|
1. Informar, pór ao corrente, comunicar, contar, dicir, advertir [a alguén]. Informáronnos do sucedido.
2. Saber, informarse, coñecer, ter coñecemento, ser sabedor, pórse ao corrente: Souben da túa desgraza.
3. Comprender, entender: Non vai entender nada se non falas claro.
4. Darse conta, decatarse, apercibirse [de algo], reparar [en algo]: Está na verza todo o día e non se dá conta de cousa ningunha.
|
Onte, 22 de febreiro acabamos o comentario de Ninguén de Fran Alonso
Para a próxima reunión levaremos lidos os 20 primeiros poemas de Longa noite de pedra, de Celso Emilio Ferreiro e os 7 primeiros capítulos de Extramunde, de Xavier Queipo (Edicións Xerais).
A reunión será o 29 de febreiro, cuarta feira (mércores), de 17.30 a 19.00 na aula 38 da EOI de idiomas de Vigo.
Non vos esquezades de nos enviar comentarios sobre a excursión do sábado pasado e sobre o libro de Fran Alonso.
Velaquí, ademais, o primeiro comentario sobre a excursión do sábado 11:
Este sábado fomos de excursión coa EOI a visitar a Neira Vilas. Tivemos a oportunidade de estar con el na súa casa que é asemade fundación. Esta ten un pequeno auditorio onde se dan conferencias, representacións teatrais, etc.; biblioteca para adultos e nenos. Un lugar reducido pero cheo de vida e recordos en forma de esculturas, debuxos de artistas galegos mesturados cunha morea de libros.
No auditorio deleitounos cunha conferencia-coloquio sobre a súa vida dende a infancia ata agora, pasando pola súa estancia en Bos Aires. É neste lugar onde coñece e se relaciona con toda a intelectualidade da cultura galega que se atopa exiliada, como Díaz Pardo, Seoane, Paz Andrade, Castelao, e moitos máis. Tamén fala da súa actividade na Habana, compatibilizando o traballo para gañar a vida coa faceta cultural.
Pareceume unha persoa entrañable, próxima, chea de sabedoría, moi falangueiro, que te podías achegar a el e falarlle sen ningún problema, como se fose un máis, ou sexa que non é nada estirado. Despois de comer na súa compaña, tivemos unha tertulia literaria sobre o libro as Memorias, na cal díxonos que non se explicaba o éxito e a proxección internacional deste, aínda que quizais a sona radica na súa sinxeleza e contar a realidade da aldea que el coñeceu na infancia, mais non a viviu de forma tan dura como Balbino, aínda que el é Balbino nas inquedanzas e pensamentos.
Foi unha grande oportunidade o poder coñecer e compartir unhas horas cunha lenda vivente da cultura galega e que leva toda vida loitando pola nosa lingua. E quero expresar o meu agradecemento ás persoas que propiciaron que se levara a cabo, aos profesores Xosé e Moncho. Moitas grazas.
Á parte desta xuntanza, tamén gozamos dunha fermosa paisaxe e paseo no río Ulla coas súas seis insuas e a ponte medieval Ledesma que separa as provincias de Pontevedra e A Coruña. Rematando a excursión cunha visita ao Mosteiro de Carboeiro e á fervenza da Toxa. Foi unha viaxe de luxo e ledicia.
Bene Freiría
Aquí tendes outro grupo de terminacións que decote nos levan a confusión.
Lédeas con atención para o seu uso correcto.
Palabras rematadas en “-EIRISMO”
| obreirismo | filibusteirismo | estranxeirismo |
| compañeirismo | brasileirismo | bandoleirismo |
Palabras rematadas en “-ERISMO”
| verismo | pauperismo | manierismo |
| iberismo | histerismo | esoterismo |
| churriguerismo |
Palabras rematadas en “-EIRISTA”
| carteirista |
Palabras en “-EIRÍA”
| Mariñeiría | Freiría |
Estranxeiría |
Apeiría |
Palabras en “-EIREIRO”
| celeireiro | madeireiro |
| peneireiro | sombreireiro |
Palabras en “-ÁDEGO”
| portádego | pontádego – (pontaxe) |
padroádego – (padroado) |
| deádego – (deado) | bravádego |
Palabras en “-ÁDEGA»
| nádega | engádega – (engadido) |
Palabras rematadas en “-ERA”
| calquera | chistera | galera | habanera |
| pantera | primavera | quenquera | quimera |
| sequera |
Palabras rematadas en “-ERO”
| austero | bolero | esmero | ibero |
| severo | sincero | tempero |
Data: Sábado, 11 de febreiro
Saída: 9.30 h
Chegada: 21.30 h
Lugar de saída: Escola de Idiomas
Prezo: 18 € (autobús + xantar)
(inscricións na conserxaría da EOI)
9.30 h Saída da EOI de Vigo.
11.00 h Visita ás Insuas do río Ulla comunicadas por pasos e pontes.
Ponte Ledesma. Ponte medieval das máis grandes de Galicia.
12.30 h Encontro na casa do escritor Xosé Neira Vila
Rememorar co escritor o 50º aniversario de Memorias dun neno labrego.
Visitaremos o museo etnográfico e a biblioteca da fundación que preside.
14.00 h Xantar – tertulia con Neira Vilas
(Entrante, carne ao caldeiro, sobremesa, café e bebidas)
16.30 h Visita á Fervenza do río Toxa.
Unha das máis espectaculares da nosa terra.
18.00 h Visita ao Mosteiro de Carboeiro.
Sobre o río Deza, con idílicos arredores e interior deste mosteiro medieval.
Nota:
As persoas que quixeren xantar pola súa conta na área de lecer das Insuas, só pagarán 8 € pola viaxe.
Estes días de xaneiro con moi baixas temperaturas poden ser bos para lembrarmos expresións relativas á temperatura. A que figura como título foi recollida en Vilalba (Lugo) por M. Xesús Guizán e é ben expresiva. A carqueixa, como sabemos, é unha planta de montaña e ben dura, así que se a carqueixa treme xa pode ir frío.
Outras maneiras máis correntes de dicir que vai moito frío son as seguintes:
vai un frío que corta
vai un frío que non paran nin os cans (atados)
Para nos referirmos a cando algo está moi frío empregamos comparacións estereotipadas coloquiais como as seguintes:
(frío) como a neve / máis frío que a neve ou (frío) como o xeo / máis frío que o xeo.
Tamén dicimos de algo frío que está (frío) como un corno / máis frío que un corno.
Naturalmente, cando vai frío, trememos (tamén por causa do medo), e, en relación con isto, temos a locución bater os dentes e tremer como unha vara verde ou tremer como un xunco (na auga).
Se temos os pés moi fríos podemos expresalo coa locución ter os pés que se [lle] beben, recollida en Santa Comba de Bande por Rosa Martínez e Alexandra Fernández.
Cando unha cousa está fría podémoslle tirar o medo, ou sexa, amornala ou tirarlle o frío: Ponme ese leite ao lume un pouco para lle tirar o medo.
Para quecer debemos pórnos ao quente ou abrigarnos, mais tamén podemos tomar bebidas ben quentes e, xaora, non hai que esquecer pechar a porta:
pecha/pechade a porta que escapa o gato!
fór. COL. HUM. [Dise cando se quere que se peche a porta dalgún local porque entra frío]. Outra vez! Pechade a porta que escapa o gato!