eoidevigo on Abril 30th, 2013

Autor das fotos: Xelo dos Cans

estraloque s.m. 1. Planta silvestre da familia das escrofulariáceas (Digitalis purpurea), de talo ergueito, follas basais e inflorescencia de até 30 cm de alto con numerosas flores con forma de alferga, coa corola de cor púrpura ou rosada e interior branco punteado de vermello. 2. Flor desta planta. Sinónimos: abeluria, baloco, bilitroque, borleta, croque, dedaleira, estalote, milicroque, sanxoán.

estraloques en Forcarei

 

cloques en Forcarei

bilitroques no río Eifonso (Bembrive, Vigo)

eoidevigo on Abril 17th, 2013

A lectura d’As Voces Baixas, de Manuel Rivas, foi un debullar de gozo pola miña parte. Fun descubrindo unha morea de frases tan interesantes que me sentín na obriga de parar e reflexionar, enchouparme da súa xenialidade! Como se pode ser tan bo?

Sobrevivira aos infartos en segredo, pero eses silencios adoitan escribir en braille nalgún túnel do corpo.

A lingua galega era deste mundo, mais había un problema con ela. Lugares, momentos e situacións en que parecía un pecado nos labios.

Trouxo á miña memoria o Soño coa primeira cereixa do verán. Esa carabuña compartida polos beizos de Tino e o suposto acubillo dos de Lola.

Paseou polo meu recordo o son de Francisco alegre, corazón mío… tocado ao lonxe, polo saxo Chinita oculto tras un veo de néboa.

Non hai como poder botar de menos as cousas, iso amosa, que a vida foi cando menos amable con un.

Chelo Fontán

***

Unha loanza aos país de Manuel Rivas, xa que a pesar de ser unha familia humilde de labregos, cunha chiscadela venezolana, deixaron que os seus fillos puidesen estudar, e vós que o soubestes aproveitar.

E eu tiven que facer moito esforzo para reprimirme e non enviar unha información confidencial, procedente da infancia, e que ningún deles manexaba: “Non rompan máis a cabeza. Deixen de darlles voltas. Os celtas galaicos morreron electrocutados”.

Gerardo Lago

***

PRÓXIMA LECTURA:

 

 As rapazas de Xan de Manuel Iglesias Turnes

 (Edicións Xerais de Galicia)

 Continuamos tamén a lectura de Follas novas.

 Día: venres 19 de abril de 2013 a partir das 18.00

 Lugar: aula 17 da EOI de Vigo

 

eoidevigo on Abril 7th, 2013

Ricardo Mella

Tiven, en vésperas das pasadas eleccións, o humor de asomarme ao galiñeiro de certo teatro onde se celebraba un mitin electoral. Era para min un espectáculo novo en que tomaban parte antigos amigos de amplas ideas con xentes novas de limitadísimas orientacións. Saín de alí coa cabeza quente e os pés fríos. Tiven que soportar unha regular xaqueca online pharmacy cialis de providencialismo político e, naturalmente, sufrín as consecuencias. Estou marabillado. Non pasan os días pola xente. Non hai experiencia bastante forte para abrirlles os ollos. Non hai razón que os aparte da rutina.

Como os crentes que todo o fian á providencia, así os radicais, aínda que se chamen socialistas, continúan poñendo as súas esperanzas en concelleiros e deputados e ministros do respectivo partido. «Os nosos concelleiros farán isto e o outro e o de máis alá», «Os nosos deputados conquistarán tanto e canto e tanto máis», «Os nosos ministros decretarán, crearán, transformarán canto haxa que decretar, crear e transformar». Tal é o ensino de onte, de hoxe e de mañá. E así o pobo, a quen se apela a toda hora, segue a aprender que non ten outra cousa que facer senón votar e esperar pacientemente a que todo se lle dea feito. E vai e vota e espera. Tentado estiven de pedir a palabra e arremeter de fronte contra a falaz rutina que así adormenta á xente. Tentado estiven de gritar ao obreiro alí presente e en gran maioría:

«Vota, si, vota; pero escoita. O teu primeiro deber é saír de aquí e seguidamente actuar por conta propia. Vai e en cada barrio abre unha escola laica, funda un xornal, unha biblioteca; organiza un centro de cultura, un sindicato, un círculo obreiro, unha cooperativa, algo do moito que che queda por facer. E verás, cando isto fagas, como os concelleiros, os deputados e os ministros, aínda que non sexan os teus representantes, os representantes das túas ideas, seguen esta corrente de acción e, por seguila, promulgan leis que nin lles pides nin necesitas; administran conforme a estas tendencias, aínda que ti nada lles esixas; gobernan, en fin, segundo o ambiente por ti creado directamente, aínda que a ti non che importe nada o que eles fagan.

Mentres que agora, coma cruzas os brazos e dormes nos loureiros do voto—providencia, concelleiros, deputados e ministros, por moi radicais e socialistas que sexan, continuarán a rutina dos discursos baleiros, das leis necias e da administración irrisoria. E suspirarás pola instrución popular, e continuarás tan burro coma antes, clamarás pola liberdade e tan amarrado coma antes á argola do salario seguirás, demandarás equidade, xustiza, solidariedade e daránche fargalladas e máis fargalladas de decretos, leis, regulamentos, pero nin un chisco daquilo ao que tes dereito e do que non gozas porque nin sabes nin o queres tomar pola túa man.

Queres cultura, liberdade, igualdade, xustiza? Pois vai e conquístaas, non queiras que outros chas veñan dar. A forza que ti non teñas, séndoo todo, non a terán uns cantos, pequena parte de ti mesmo. Ese milagre da política non se realizou nunca, non se realizará xamais. A túa emancipación será a túa obra mesma, ou non te emanciparás por todos os séculos dos séculos. E agora vai e vota e remacha a túa cadea». (Solidaridad Obrera, Xixón, 25-XII-1909)

Tradución: Iria Presa Arjones

eoidevigo on Marzo 24th, 2013

Lera pouco de Manuel Rivas, algúns artigos de prensa e catro ou cinco novelas, pero As voces baixas removeron en min algo que estaba agochado alí onde non chega ou non quere chegar un case nunca. O meu pai foi carpinteiro encofrador en todas as obras máis importantes dos anos cincuenta e sesenta da cidade de Vigo. O Hospital Xeral, a Caixa de Aforros, Casa Mar. Mil e unha obras que agora non lembro e ás que eu era a encargada de levarlle a comida. Recordo aquel home coas costas queimadas polo sol no verán e aterecido de frío e humidade no inverno. Lembro as voces baixas dos maiores contando historias dunha guerra que eu non sabía que existira. As loanzas dos vinte e cinco anos de paz, as historias do meu tío que se namorou dun home e este o deixara, cousas que eu non chegaba a comprender, como que a miña avoa chorase porque o seu fillo casara cunha muller da Ferrería. Eu cría que a Ferrería era un lugar máxico onde vivían as mulleres máis fermosas de Vigo. Lembro a miña nai costureira polas tardes e vendedora de peixe polas mañás, outro traballo de frío e humidade, esa humidade que se mete nos ósos e nunca se vai.

Pecho os ollos e vexo a miña mestra, Dona Eva. Tiña toda a sabenza do mundo, ela preocupábase moito para que eu aprendese. Falou cos meus pais para que estudase pero non puido ser. Penso que cando o primario non está cuberto o secundario non é importante. Todas as vivencias que Rivas conta no seu libro sóanme a algo que non me é alleo e sentín que un anaco de min estaba nas voces baixas, marabilloso libro que retrata a vida dun neno de clase humilde dos anos escuros da nosa historia colectiva.

Amalia Lorenzo Naveiras

Ría de Vigo. Foto de Xokas Pereira Sánchez

eoidevigo on Marzo 23rd, 2013

Autora da foto: Victoria Garabatos nevada s.f. 1. Acción de nevar. 2. Cantidade de neve caída sen interrupción. Sinónimos: farrapada, cialis for bph folerpada, nevarada .

nevada en Samil (Vigo). 15 de xaneiro de 1987

eoidevigo on Marzo 16th, 2013

Soy Salvio, Otilia mía, tu Salvio, respondeu este con dolor.

Sí… Salvio… ¿Por qué no estabas entonces en el baile? Si estuvieras no magnetizarían a tu Otilia, tú la defenderías… ¿Verdad que la defenderías, Salvio? ¡Salvio mío!

 

Otilia

Non chores xa, malfadada xoia,

o mal xa feito che está,

oculto trala carauta da troula,

chegou a ti a maldade.

O demo traía nas mans

alento de esquecemento,

que vexou o teu candor,

e arrepiou teu contento.

Racháronse os teus soños,

fuxiu dos teus ollos a luz,

vagalume que na noite

fixo o sinal da cruz.

O froito agre da aldraxe,

ruxindo ao mundo chegou,

pregou cos seus aguillóns teus ollos,

pechou cun adival teu honor.

Foi tan grande a túa dor,

foi tan profundo o pesar,

que enxugou teu corazón,

e non foi quen de latexar.

Achegouse a ti o amor,

mais non foi quen de enfeitar,

engaiolou a túa razón,

e secou o teu pensar.

Chelo Fontán

 

eoidevigo on Marzo 7th, 2013

conversa na EOI de Vigo con Xosé A. Fernández Salgado (1 de marzo de 2013)

O venres pasado, día 1 de marzo, estivemos con Xosé A. Fernández Salgado e falounos da obra de Marcial Valladares Núñez Maxina, ou a filla espúrea. O seu concienciudo traballo / estudo da novela, e tamén da biografía do autor, fixo que o romance alcanzase maior interese. A exhaustiva explicación de cada detalle cobrou un sentido pormenorizado e dinamizador. X. A. Fernández Salgado entrou na obra pola porta grande e levounos a todas/os coma se fose un guía nun museo. Os descubrimentos foron abraiantes, xa que non é o mesmo ver un cadro de Velázquez ou Goya en solitario, que observar e admirar o mesmo cadro cunha persoa que te inicie na materia.

Só podo dar un pequeno resumo da charla ou reunión, un exemplo moi simplificado:

1) Introduciunos na idiosincrasia dos nomes da novela; empezando por Maxina (maja, ben vestida, chula…), Veranio (veranus, sen madurar…), Inés (pureza, prototipo de muller tradicional, boa…), Queitán (un bonás, simple,…), etc.

2) Explicounos a educación moralista e conservadora do autor e de como esta se reflicte na obra. No caso do castigo tan inxusto para Otilia, a pobre vítima. A sociedade de dobre moralidade, unha fidalguía con temor ao que dirán; a honra por encima de todo.

3) Achegounos á temática de novela folletín. A orfandade e a violación como centro da mesma. Vemos como o romanticismo aflora no sufrimento cruel que envolve cada páxina. Tamén o folclore ten un papel importante, significativo cos seus personaxes rurais, os máis naturalizados. E como a intención moralizante/cristiá ten un gran peso na novela.

4) Amosounos os rexistros lingüísticos usados polo autor: o galego do narrador, o máis estándar; o galego do folclore ou popular (ambos cheos de naturalidade) e o galego mestura e estigmatizado no lado humorístico. O castelán xa un pouco raro, libresco, nada natural e moi requintado.

Ben, aínda que isto non é todo, quizais sexa o máis representativo para mencionar e perfilar algo o que foi aquela reunión do Club de Lectura. Pero falouse de moitas e relevantes achegas que fixeron que MAXINA, OU A FILLA ESPÚRIA gañase máis valor aínda. Ou polo menos, tomo a licenza de falar en plural, nos nosos corazóns.

Rosa Martínez Vilas

 

Por mor da lectura de Maxina ou a filla espúrea (Marcial Valladares) tivemos a sorte de contar cos coñecementos, tanto da obra como do autor, de Xosé A. Fernández Salgado.

Dun xeito ameno e achegado (que só se consegue cando se é sabedor) levounos da man a través da primeira novela escrita en galego.

Con el, transitamos polo ‘encaixe’ das personaxes da obra, da súa moral nunha sociedade hipócrita e arcaica, albiscamos ao autor na pel de Salvio, miramos de fite a linguaxe que representa o tempo na que foi escrita.

Achegounos ao home, ás súas vivencias de namorado, despeitado?, á súa vida afastado na aldea que o vira nacer, sempre traballando na defensa da nosa fala, da nosa cultura, recollendo a sabedoría do pobo.

Xosé A. Fernández Salgado, fuches un descubrimento. Se todos os que representan a nosa cultura soubesen, coma ti, facela tan doada, nós, os do común, seríamos máis cultos.

Palabras de, Marcial Valladares:

… miremos algo polos nosos labradores e, xa que eles non poidan, nin teñan tempo para estudiar, estudiemos nós e démoslles sequera libros, onde vexan o noso e seu dialecto ben escrito e ben falado.

Chelo Fontán Carrera

*****

 Despois da interesante conversa co profesor da Universidade de Vigo Xosé Antonio Fernández Salgado sobre o último libro de lectura (Maxina, ou a filla espúrea) e o seu autor, Marcial Valladares, volvemos á literatura máis recente. Desta feita gozaremos do libro de Manuel Rivas As voces baixas(Edicións Xerais, 2012).

A sesión, na aula 17, será o día 22 de marzo de 18.00 a 19.30 h, xa que a seguir nos deslocaremos até a veciña biblioteca Xosé Neira Vilas onde estará, coma peixe na auga, o contador de historias Avelino González que nos engaiolará cos seus contos.

Vídeo de M. Rivas

***

 

Cando advirta que para producir precisa obter autorización dos que non producen nada; cando comprobe que o diñeiro flúe cara aos que trafican non bens, senón favores; cando se decate de que moitos se fan ricos polo suborno e por influencias máis que polo traballo e que as leis non o protexen deles, senón que, pola contra, son eles os que están protexidos contra vostede; cando repare en que a corrupción é recompensada e a honradez se converte nun autosacrificio, entón poderá afirmar, sen temor a enganarse, que a súa sociedade está condenada.

Ayn Rand (1905-1982), filósofa e escritora estadounidense de orixe rusa (Alissa Zinóvievna Rosenbaum)

Chelo Fontán Carrera

 

eoidevigo on Marzo 6th, 2013

Autora das fotos: Rosa Martínez Vilas

palleira s.f. Construción rural, de forma xeralmente rectangular, feita sobre columnas e con moitas aberturas nas paredes para facilitar a ventilación, que se utiliza fundamentalmente para gardar o millo e outros produtos agrícolas. Sinónimos: cabaceira, cabaceiro, cabana, cabaz, cabazo, calostra, calustra, canastro, canizo, caustra, espigueiro, hórreo, palleira, paneira, piorno, sequeiro…

palleira chea de mazarocas (Valboa, Armenteira, Meis)

palleira de Valboa, Armenteira (concello de Meis)

 

Marcial Valladares

 Este próximo venres, 1 de marzo, teremos connosco no Club de lectura 5.1 o profesor da Universidade de Vigo Xosé Antonio Fernández Salgado, máximo especialista na obra de Marcial Valladares e autor da mellor edición da novela Maxina, ou a filla espúrea. Falaremos con el sobre este importante autor do Rexurdimento e sobre a novela de 1880. Non o perdades. A sesión será a partir das 18.00 h na aula 17 da EOI de Vigo e está aberta ao alumnado de galego a ao club de lectura.

eoidevigo on Febreiro 20th, 2013

Desde O Peixe na Patela queremos animar a tod@s á participación nos actos que, por todo o país galego, conmemoran nas próximas datas, o 150 aniversario da publicación de Cantares Gallegos.

En concreto, desde a Asociación de Escritores en Lingua Galega proponse a lectura de poemas de Rosalía a partir das 19.00 do día 23 de febreiro (sábado próximo) en diferentes cidades e vilas acompañada da lectura dun manifesto. (A lectura en Vigo é ao pé do Museo de Arte Contemporánea)

Por outro lado, o día 24 (176 aniversario do nacemento de Rosalía) a Fundación Rosalía de Castro celebra o Día de Rosalía con diferentes actos entre o que destaca o das 12.00 en Padrón na Casa de Rosalía. Nas anteriores ligazóns pódense ver máis detalles e máis actos.

Mais antes, ese día a partir das 10.00 h, tod@s @s gaiteir@s de Galicia están chamad@s a dar unha alborada en honra da autora padronesa en todas as vilas e cidades. Trátase dunha iniciativa conxunta coa Asociación de Gaiteiros Galegos.

Velaquí a letra da famosa alborada que Rosalía escribiu a partir da música. Incluímos tamén o comentario da autora.

Rosalía de Castro: Alborada (1)

 I.

     Vaite, noi-
te,—vai fuxin-
do.—Vente auro-
ra,—vente abrin-
do—co teu ros-
tro—que, sorrin-
do,—a sombra espanta!!!

     Canta…, 
paxariño, can-
ta—de ponliña en pon-
la,—que o sol se levan-
ta—polo monte ver-
de,—polo verde mon-
te,—alegrando as her-
bas,—alegrando as fon-
tes!…

     Canta, paxariño alegre,
canta!
Canta por que o millo medre,
canta!
Canta por que a luz te escoite,
canta!
Canta que fuxeu a noite.

     Noite escura
logo vén
e moito dura
co seu manto
de tristura,
con meigallos
e temores,
agoreira
de dolores,
agarimo
de pesares,
cubridora
en todo mal.
Sal!!…

     Que a auroriña
o ceu colora
cuns arbores
que namora,

cun sembrante
de ouro e prata
teñidiño
de escalrata.
Cuns vestidos
de diamante
que lle borda
o sol amante
antre as ondas
de cristal.

     Sal!…,
señora en todo mal,
que o sol
xa brila
nas cunchiñas do areal;
que a luz
do día
viste a terra de alegría;
que o sol
derrete con amor a escarcha fría.

               II.

     Branca auro-
ra—ven chegan-
do—i ás porti-
ñas—vai chaman-
do—dos que dor-
men—esperan-
do—o teu folgor!…

     Cor…
da alba hermosa
lles estende
nos vidriños
cariñosa,
donde o sol
tamén suspende,
cando aló
no mar se tende
de fogax
larada viva,
dempois leve,

fuxitiva,
triste, vago
resprandor.

     Cantor
dos aires,
paxariño alegre,
canta,
canta por que o millo medre;
cantor
da aurora,
alegre namorado,
ás meniñas dille
que xa sal o sol dourado;

     que o gaiteiro
ben lavado,
ben vestido,
ben peitado,
da gaitiña
acompañado
á porta está!… 
Xa!…

      Se espricando
que te esprica,
repinica,
repinica,
na alborada
ben amada
das meniñas
cantadeiras,
bailadoras,
rebuldeiras;
das velliñas
alegriñas;
das que saben
ben ruar.

     Arriba!
todas, rapaciñas do lugar,
que o sol
i a aurora xa vos vén a dispertar:
Arriba!
Arriba, toleirona mocidá!
que atru—
charemos—cantaremos o alalá!!!

 1) A máis grande dificultade que achei pra escribir esta alborada foi o meu deseio de que saíse nun todo arregrada á música. Conseguín esto, pro foi a custa da poesía, non podía ser doutro modo, cando se dá cun aire tan estraño e tan difícile de acomodarlle letra algunha.